Waterstof, een kleur- en geurloos gas en het meest voorkomende element in het universum. Gasvormig bij kamertemperatuur, vloeibaar onder hoge druk. Voor veel mensen dé oplossing om van het aardgas af te gaan. Maar als het de oplossing is, waarom gebruiken we het dan niet?

Soorten waterstof
Waterstof is geen energiebron, maar een zogenaamde energiedrager. De aarde beschikt niet over voorraden waterstof. Om eraan te komen moet het eerst worden gemaakt. Dit kan op een aantal verschillende manieren:

  • Grijze Waterstof
    Wanneer waterstof wordt gemaakt met elektriciteit uit fossiele gas- en kolencentrales komt heel veel CO2 vrij. Dit noemen we grijze waterstof. In Nederland wordt op deze manier ongeveer 0,8 mln. ton waterstof geproduceerd. Hiervoor wordt 4 miljard kubieke meter aardgas gebruikt en 12,5 miljoen ton aan CO2 uitgestoten.
  • Blauwe waterstof
    Als de CO2 bij het productieproces wordt afgevangen en opgeslagen in bijvoorbeeld oude aardgasvelden, dan wordt gesproken over blauwe waterstof. Hierbij komt 80 tot 90% minder CO2 vrij maar is nog steeds veel aardgas nodig.
  • Groene waterstof
    We spreken van groene waterstof als elektriciteit wordt gebruikt die afkomstig is van hernieuwbare bronnen zoals wind- en zonne-energie. Ook met speciaal opgekweekte algensoorten is het mogelijk om groene waterstof te produceren.

Bron: 15 dingen die je moet weten over waterstof | TNO 

Waterstof in de praktijk
Bij het omzetten van elektriciteit naar waterstof gaat veel energie verloren. Op dit moment is het energieverlies ongeveer 25%. Het is belangrijk om goed af te wegen wanneer elektriciteit omgezet wordt naar waterstof. Als waterstof weer in elektriciteit moet worden omgezet vindt er namelijk weer een vergelijkbaar energieverlies plaats. De elektriciteit direct gebruiken is dan dus veel aantrekkelijker.

Helaas is groene waterstof nog schaars, en dat blijft voorlopig ook nog zo. We wekken gewoonweg te weinig duurzame energie op om voldoende groene waterstof te maken voor alle sectoren en er is enorm veel wind op zee nodig om heel Nederland te voorzien van groene waterstof.

Door heel het land zijn er wel veel initiatieven op het gebied van waterstof, zo heeft de Gasunie verschillende waterstofprojecten gestart om zo de productie van waterstof te stimuleren. Op het moment is het produceren en transporteren van waterstof ongeveer 2,5 maal zo duur als aardgas. De verwachting is dat de waterstofprijs door het verhogen van de productie gaat dalen.

Is het dan allemaal negatief?
Nee, Het produceren van groene waterstof kan er op termijn voor zorgen dat vraag en aanbod vanuit duurzame energiebronnen als zon en wind beter worden opgevangen. Daarmee wordt een belangrijk tegenargument voor groene stroom, de onbetrouwbaarheid van zon en wind, opgevangen.

Groene waterstof is van hoge kwaliteit. Waardoor toepassingen in brandstofcellen van voertuigen en in de luchtvaart mogelijk zijn. Grijze en blauwe waterstof zijn daarentegen vooral geschikt voor industriële toepassingen. Veel industrieën gebruiken nu aardgas of andere fossiele brandstoffen voor het bereiken van de benodigde, hoge, temperaturen in hun processen. Waterstof is voor deze processen voorlopig 1 van de weinige reële duurzame oplossingen. Denk daarbij aan raffinaderijen, staalproductie, chemische industrie etc. Op het moment zijn deze bedrijfsprocessen niet of nauwelijks via een elektrische of andere manier te verduurzamen.

Conclusie
Het gebruik van waterstof heeft dus de nodige haken en ogen. Echter zijn er ook kansen in de industrie. Daarom ligt op het gebied van waterstof voorlopig de focus op het gebruik van waterstof in de industrie. Hier wordt landelijk ook aandacht aan besteed (Kabinet: Gasunie gaat gasnetwerk ombouwen voor waterstof uit windenergie | NOS)
Voor de toepassing van waterstof in stedelijke gebieden zijn investeringen van het Rijk nodig. Alleen dan is het mogelijk om vanaf 2035 waterstof grootschalig in binnensteden uit te rollen.

Wil je meer over waterstof lezen? Kijk dan eens op:
Nationaal Waterstof Programma
Waterstof | RVO.nl | Rijksdienst